Parochie St. Gerlach te Houthem / Parochie

Voor onze parochie is dit jaar is niet alleen een bijzonder jaar met betrekking tot de algehele afsluiting van de omvangrijke restauratiewerken, maar er wordt ook het 2^e eeuwfeest gevierd sinds 30 augustus 1808 de voormalige kloosterkerk parochiekerk werd. Het kerkgebouw, dat gebouwd werd tussen 1720 en 1725, werd door deken Partouns van de Sint Servaaskerk te Maastricht ingezegend, met de bepaling, dat het kerkgebouw in haar toekomstig bestaan uitsluitend voor de katholieke eredienst gebruikt mocht worden. De religieuzen van het voormalige klooster schonken de nieuwe parochiekerk twee beenderen van Gerlachus. Helaas werd de kerk zonder inrichting overgedragen en daarom werd de parochiaan toegestaan op eigen kosten een stoel te plaatsen. In 1843 werd door Paus Gregorius XVI een volle aflaat verleend aan ieder, die de parochiekerk van Houthem bezoekt op Allerzielen of gedurende het Octaaf van Allerzielen. In diezelfde eeuw werden er heel wat broederschappen gesticht zoals die van de Heilige Jozef, de H. Rozenkrans, het Hart van Jezus enz., maar ook een geestelijke vereniging voor de uitroeiing van godslastering en vervloekingen.

De parochie die onder het bisdom Luik viel, kwam vanaf 1840 bij het bisdom Roermond. Een jaar later kreeg de parochie nog een aantal relikwieën om “ aldaar ten eeuwigen dagen bewaert en geëert te worden.” In 1862 schonk de familie Schoenmaekers land aan de kerk. De opbrengsten van dit land moesten gebruikt worden voor het onderhoud en de versiering van de kerk. Een aantal jaar later werd door Chris van der Scheuren ook een stuk land aan de kerk geschonken. De opbrengsten hiervan moesten worden aangewend ter ondersteuning van de zieke armen in de parochie.

Eind 19^e eeuw werden er herstellingswerkzaamheden uitgevoerd. De minister had echter de benodigde subsidie geweigerd, waardoor de beschadigde muurschilderingen niet hersteld konden worden. De industrieel Petrus Regout liet echter op eigen kosten de gehele kerk in olieverf opknappen. In ruil daarvoor schonk het Kerkbestuur aan hem en zijn gezin een eeuwigdurend jaargetijde. Onze kerkklok ging in die eeuw over tot invoering van de Greenwich-tijd, die 20 minuten afweek van de Amsterdamse tijd. Dit omdat ook de stationsklok, hotels, de school en het postkantoor, deze tijd gebruikten.

Bij akte van 12 mei 1903 werd het kerkgebouw dat nog steeds eigendom was van de gemeente Houthem, geschonken aan de parochie. Voor de schenkingsakte en het registratierecht moest de parochie f 1,20 betalen, waardoor deze officieel over het gebouw kon beschikken.

In 1908 kreeg de kerk zijn eerste verwarming. Een grote kachel werd midden voor de graftombe van Gerlachus geplaatst. Deze plek is nog steeds waar te nemen onder het nieuwe Gerlachusschrijn. In 1916 en 1917 werden er wederom herstellingswerkzaamheden uitgevoerd en het schilderwerk werd gerestaureerd. In 1943 werden beide kerkklokken door de Duitsers uit de kerktoren geroofd. Op de dag van de bevrijding, 17 september 1944 werd er een Heilige Mis opgedragen tot dankzegging en werd er een fonds van 400 gulden bijeengebracht. Nu, 200 jaar na de inwijding van onze parochiekerk, werd ook een omvangrijke 12 jaar durende restauratie beëindigd. Het St. Gerlachus Octaaf van 2009 zal daarom ook een bijzonder octaaf worden, gelardeerd met de publicatie van een boek en de opening van de schatkamer. De Bisschop van Luik zal op de feestdag van de Heilige Gerlachus, 5 januari, voorgaan in de celebratie van een Pontificale Hoogmis om 10 uur en hij zal tevens de beenderen van de kluizenaar bijzetten in het nieuwe schrijn. Ook het borstbeeld van Sint Lambertus zal aanwezig zijn om de historische banden met het (prins) bisdom Luik te onderstrepen.

29-11-2008

DE PAROCHIE

De parochie valt onder het dekenaat Meerssen en behoort tot het bisdom Roermond. De parochie van Houthem, die voorheen onderdeel vormde van en bediend werd door de proosdij van Meerssen, moet gesticht zijn rond 1587, want in de annalen wordt vermeld dat toen een zekere W. Heijselmans hier pastoor was. Ze werd toegewijd aan de H. Martinus van Tours. Men kerkte in - wat we nu noemen - de kapel van de Vroenhof.
Uit die jaren dateert ook de oprichting van de Schutterij St. Martinus die in 1999 groots het 400- jarig jubileum heeft gevierd.

De toenmalige parochie was veel groter in oppervlakte en tegelijkertijd kleiner in aantal parochianen. In 1931 werd de St. Josephparochie van Broekhem gesticht, met B. Janssen als pastoor. Zij kreeg van de moederparochie het gebied toegewezen tussen de Beekstraat en de Wehryweg.

Binnen de grenzen van de Martinusparochie lag ook het van ouds bekende - en in 1202 gestichte - stift van St. Gerlach. Dit klooster werd sinds de stichtingsdatum bewoond door Norbertinessen, die in de Middeleeuwen een grote bloeiperiode gekend hebben.

In 1786 werden de zusters gedwongen het stift te verlaten. Zij namen alles mee en vestigden zich in het voormalig Karthuizerklooster te Roermond. De gebouwen kwamen leeg te staan en een zekere Mathias Sleijpen kocht het hele bezit. De gebouwen kregen een nieuwe bestemming (woonhuis-boerderijen) en het leegstaande voormalige klooster en de pelgrimskerk werden overgedragen aan de gemeente Houthem, die de ruimte ter beschikking stelde aan de parochie (ca. 1808), die vanaf dat moment naar St. Gerlach werd vernoemd. Tot in onze dagen is dit voor Nederland unieke barokke kerkgebouw de parochiekerk van Houthem gebleven.

De gemeenschap van Houthem is relatief klein (ca. 1500 zielen), maar kent sterke tradities en een grote variatie aan verenigingen.

ORGANISATIE

De parochie wordt geleid en beheerd door het kerkbestuur o.l.v. de pastoor.
Bijgestaan door talloze kerkbetrokken groeperingen ziet dit bestuur zich geplaatst voor twee grote opgaven.
Als eerste is dat het kerkelijk leven - in deze tijd van secularisatie en individualisering - in onze gemeenschap gaande te houden.
Als tweede het restaureren van het kerkgebouw en het invulling geven aan de andere ruimten die bij de restauratie van het Landgoed (1995-1997) voor de parochie beschikbaar zijn gekomen. (De kapel, de nieuwe sacristie, de Capittelskamer, de kruisgangen, waar o.a. een museum en schatkamer gepland wordt).

Kerkbestuur
De functie van het kerkbestuur bestaat uit het verwerven en beheren van het parochieel vermogen en de zorg voor de doelmatige aanwending daarvan. De leden zijn door de bisschop benoemd. Het kerkbestuur denkt en werkt eveneens mee, m.b.t. de achtergrond en planning van pastorale taken. Het kerkbestuur is tevens de pastores een steun in hun actieve betrokkenheid bij het plannen en uitvoeren van pastorale activiteiten.

Lectoren
Lectoren en lectrices lezen in de liturgie het Woord van God. Zij nemen de eerste en eventueel de tweede lezing voor hun rekening in de liturgiediensten van de zaterdag, zondag en feestdagen. De evangelielezing wordt gelezen door de diaken of door de celebrerende priester.

Collectanten
Collectanten zijn de mensen die de collectes tijdens de eucharistievieringen verzorgen.

Misdienaars en acolieten
Misdienaars (groep 5 t/m 8 van de lagere school) dienen de H. Missen op zondag en door de week. Acolieten, ook volwassenen, dienen vaak de liturgie op zondagen en bij speciale diensten (begrafenissen en huwelijkssluitingen)

Ziekencommunie en ziekenbezoek
De zorg voor zieken zien we voortdurend in het leven van Jezus zelf. Deze opdracht heeft Hij overgedragen aan zijn Kerk. De zorg hiertoe drukt zich uit in het ziekenbezoek, de ziekencommunie en in het sacrament van de ziekenzalving (vroeger het H. Oliesel genoemd, omdat deze toen pas in een zeer laat stadium werd toegediend). De huidige naam drukt al uit dat het waard is dit sacrament tijdig te ontvangen, wanneer men door ziekte of ouderdom geteisterd wordt, zonder dat direct levensgevaar heel acuut moet zijn. Het is voor alle betrokkenen een grote verlichting, als dit sacrament van de zieken in alle rust op een afgesproken tijdstip tijdig kan worden ontvangen.
Zieken of ouderen, die niet meer in staat zijn om in de kerk de eucharistie mee te vieren, kunnen de H. Communie thuis ontvangen. De ziekencommunie wordt elke eerste vrijdag van de maand rondgebracht bij de zieken, die zich hiervoor aangemeld hebben. Voor aanmelding kan men zich tot de pastorie wenden.

Communie-uitdragers
In onze parochie wordt dit verzorgd door volwassenen, die een speciale aanstelling van de bisschop hebben en die het uitbrengen van de ziekencommunie op de eerste vrijdag van de maand verzorgen.

Kerkelijk zangkoor
Het Gemengd Kerkelijk Zangkoor luistert op alle zondagen en feestdagen de Hoogmis op zondag op. De damesgroep van dit koor verzorgt tevens de rouw-, trouw- en jubileumdiensten. De repetities zijn op woensdagavond van 20.00 uur tot 22.00 uur (voor het dameskoor op maandagmiddag van 13.45 tot 14.45) en worden gehouden in de De Holle Eik.

Onderhoudsploeg
De parochie beschikt een onderhoudsploeg, die het interieur van de kerk verzorgt.

Leden Kinderwoorddienst
Verschillende moeders van de kinderen verzorgen zelf, onder leiding van pastoor en/of diaken, de liturgische nevendienst t.b.v. de kinderen. Tijdens het eerste gedeelte van de H. Mis, na de schuldbelijdenis, wordt aan de kinderen in een aangepaste benadering en bewoording door de begeleidende ouders, tekst en uitleg gegeven van het H. Evangelie van de zondag. De kinderwoorddiensten worden evenals de erediensten aangekondigd in het contactblad.
In Houthem wordt de kinderwoorddienst ook tijdens de zaterdagavondmis gehouden en wel twee keer per maand.

Bezorgers Parochieblad
Het parochieblad wordt door diverse vrijwilligers huis aan huis bezorgd. Als u hieraan wilt meewerken bent u van harte welkom !

Kosters
In onze parochie zijn momenteel twee vrijwilligers als koster werkzaam. Bovendien beschikt deze parochie over een kerkwacht, die de openstelling van de monumentale kerk regelt en rondleidingen verzorgt.

Bloemsiergroep
Er is in onze parochie een bloemsiergroep die ervoor zorgt dat de kerk c.q. de dagkapel van een passende bloemversiering is voorzien.

Missiecomité
Het missiecomité van Houthem bestaat uit een grote groep actieve dames, die zeer actief zijn en zo de missiegedachte in de parochie levend houden. Zij staan voor de vastenactie, houden deurcollectes voor de diverse landelijke acties (MIVA en MEMISA), verzorgen een huis-aan-huis collecte voor de eigen missionarissen en nemen allerlei initiatieven ten behoeve van missie en zending.

Ziekencomité
In Houthem bestaat een diakoniegroep, die in principe hetzelfde werk doet als het ziekencomité. Deze groep bezoekt ook de zieken, behoeftigen, alleenstaanden en nieuwkomers in de parochie.

CLUSTERING

Sinds 1992 moet onze parochie haar pastoor delen met de zusterparochie van de H. Joseph te Broekhem en sinds 1998 is een clusteringsproces in gang gezet met de parochie van de H. Monulfus en Gondulfus van Berg en Terblijt. En wij voorzien dat op den duur ook geclusterd zal moeten worden met de andere parochies uit het Valkenburgse.

FINANCIEN

Kerkbijdrage
De kerkbijdrage is een bewuste uiting van verbondenheid met de kerk. Het is een algemene bijdrage ter dekking van de kosten die verbonden zijn aan de instandhouding van de kerk en de parochie. De parochianen verwachten dat de kerk er is als ze haar nodig hebben, zoals bij dopen, communie, huwelijk, overlijden enz. Wij zitten dan graag in een goed verzorgde kerk waar diensten plaats vinden die aanspreken. De kerk kan er echter alleen zijn als de parochianen zich verantwoordelijk voelen voor hun kerk. Zij moeten er samen met het kerkbestuur en andere vrijwilligers voor zorgen dat de kerk er is en blijft. Naast het vrijwilligerswerk is de kerkbijdrage zeer belangrijk voor de instandhouding van het actieve kerkgebeuren. In het jaar 1965 werd op verzoek van het bisdom daadwerkelijk gestart met de kerkbijdrage, voorheen gezinsbijdrage genaamd. Alle ingezamelde gelden worden beschikbaar gesteld aan het kerkbestuur.

Door de kerkgenootschappen in Nederland wordt een richtbedrag gehanteerd, t.w. 1% van uw netto besteedbaar inkomen. In deze parochie streven wij op een gemiddelde kerkbijdrage te komen van nu € 94,00 per jaar (vastgesteld door het bisdom). Maar ook ieder ander bedrag is welkom. Voorop staat het offer dat de mensen brengen om de kerkbijdrage te betalen. In situaties waarin men niet aan deze norm van € 94,00 voldaan heeft, vindt er bij rouw- en trouwdiensten overleg plaats om tot een redelijk vergelijk te komen. Aan niet deelnemers moet bij gelegenheid van rouw- en trouwdiensten € 315,00 worden gevraagd. U kunt de kerkbijdrage voldoen, zoals u zelf verkiest: per maand, per kwartaal, per half jaar of per jaar, met de mogelijkheid van automatische afschrijving van uw rekening. Ook is het mogelijk dat uw bijdrage aan huis wordt opgehaald. De voorkeur wordt gegeven aan (automatische) bank- of girobetaling. Onnodige (bank)kosten worden hiermede voorkomen. De rekeningen zijn als volgt:

Rabobank 15.28.00.875
Postbank 105.14.75
t.n.v. R.K. Kerkbestuur parochie Houthem.

Kosten liturgie, misstipendia
Voor parochianen worden de adviestarieven, zoals die jaarlijks door het bisdom worden vastgesteld, gehanteerd.
De parochie-administratie kan nadere inlichtingen verstrekken.

Richtsnoer voor de kerkbijdrage is 1% van het netto besteedbaar inkomen op jaarbasis met een minimum van € 94,- voor het jaar 2000.

Misstipendia
Met ingang van 1 mei 2006 gelden de volgende bedragen:

•   Eenvoudige dienst door de week (leesmis): € 7,00
•   Eucharistieviering op zaterdagavond of zondag: € 21,00
• Begrafenismis (rouwdienst) parochiaan: € 415,00
•   Begeleiding naar crematorium / andere begraafplaats na voorafgaande kerkdienst:
€ 50,00
•   Begeleiding naar crematorium / andere begraafplaats zonder voorafgaande kerkdienst:
€ 200,00
•   Begeleiding door een parochiepriester/diaken bij plaatsing van een crematieurn op het eigen kerkhof: € 35,00
• Huweljjksmis (trouwdienst) parochiaan: € 315,00 (excl. zangkoor en/of organist)

Op de bijdrage voor rouw- en trouwdiensten van parochianen, die in vier jaren voorafgaand aan de dag van de betreffende kerkdienst kerkbijdrage hebben betaald, wordt de in die vier jaren betaalde kerkbijdrage in mindering gebracht.

Collecte
In de HH. Missen wordt er zoals gebruikelijk gecollecteerd tijdens de Offerande. In de weekendmissen komt daar nog plaatsengeld bij, via een collecte gehouden. Voor het plaatsengeld wordt € 0,20 gevraagd.
Extra collectes zullen niet gehouden worden. Inzamelingen voor goede doelen (b.v. de missie) zullen altijd als vrije deurcollecte gehouden worden.
Voor de vastenactie komt men in twee maal bij u aan de deur om het zakje op te halen.
De collecte tijdens een uitvaartmis zal worden besteedt aan het opdragen van H. Missen voor de overledene.

Stichtingen
Soms willen mensen er reeds tijdens hun leven voor zorgen, dat er na hun dood jaarlijks (of vaker) een H. Mis voor hen wordt opgedragen. Dit kan gebeuren tot maximaal 20 jaar. Deze mensen kunnen een zogenaamde jaardienst “stichten”.

RICHTLIJNEN NIEUWE GRAFMONUMENTEN OP OUDE KERKHOF HOUTHEM

* Algemeen
Het oude kerkhof is een essentieel onderdeel van het monumentale Heiligdom van St. Gerlach. Het vormt van oudsher de monumentale toegang tot de St. Gerlachuskerk die sinds 1808 de parochiekerk van Houthem is. Dat betekent dat nieuwe grafmonumenten of graftekens goed en waardig moeten passen binnen dit monumentale ensemble. Op verzoek van het kerkbestuur heeft ir. P.A.M. Mertens een aantal richtlijnen opgesteld waaraan nieuwe grafmonumenten moeten voldoen.
Deze richtlijnen hebben betrekking op de afmetingen, de materiaalkeuze en de vormgeving van deze monumenten. Voor nadere informatie omtrent het plaatsen van nieuwe grafmonumenten en het verkrijgen van een vergunning kan men zich wenden tot de heer Jos Lodewick (043-6040469).

* Afmetingen
Nieuwe grafmonumenten dienen van beperkte afmetingen te zijn. Een eventuele grafzerk is maximaal 100 x 200 x 20 cm. Aan het hoofdeinde van het graf kan een vertikaal element worden geplaatst, dat niet hoger is dan 140 cm, niet breder dan 80 cm en niet dieper dan 20 cm, in de vorm van een kruis of versierd met een kruis of een ander Christelijk symbool.
* Materialen
Nieuwe grafmonumenten moeten ook qua materiaalkeuze passen binnen het historisch gegroeide ensemble van het oude kerkhof. In samenhang met de aanwezige oude grafmonumenten bestaat een duidelijke voorkeur voor de toepassing van gefrijnde of gezoete hardsteen of Naamse steen die in diverse varianten beschikbaar is. Andere natuursteen-soorten, zoals basaltlava, kalksteen, muschelkalksteen, travertin of tufsteen kunnen ook in aanmerking komen. Gepolijste natuursteen en met name gepolijst graniet past niet binnen het totale monumentale geheel en is derhalve niet toegestaan.

* Vormgeving
Nieuwe grafmonumenten moeten gekenmerkt worden door een sobere en waardige vormgeving van hoge kwaliteit. Er bestaat een duidelijke voorkeur voor het plaatsen van een eenvoudig grafteken in de vorm van een kruis of een ander vertikaal element waarop een gestileerd kruis of ander Christelijk symbool is aangebracht. Eveneens wordt aanbevolen een eenvoudige tekst aan te brengen met ingekapte Romeinse letters.

Deze richtlijnen zijn vastgesteld door het kerkbestuur van de parochie St. Gerlach, na advies door de parochieadviesraad, op 25 september 2006.